مرتضى مطهرى

402

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

ما دربارهء « دفاع از 13 » است ، اين عددى كه بدون ارتكاب هيچ جرم و جنايتى و بدون هيچ سابقهء سوئى ، اين بشر ظالم ستمگر و اين بشر جَهول ظَلوم - به تعبير قرآن - او را محكوم كرده و براى او نحوست و شئامت قائل شده است و گناهان و جرمها و جنايات و تبعات و آثار سوئى كه اين گناهان و جرمها و جنايات دارد كه تمام اينها را خود بشر مرتكب شده است ، همه را - زيركانه يا احمقانه - از دوش خودش برداشته است و به دوش چيزهاى ديگرى كه آنها را نحسها و شومها ناميده ، گذاشته است . و در ميان همهء اشيائى كه بشر براى آنها شئامت و نحوست قائل است اعداد سهم بيشترى دارند ، حال روى چه حسابى ، چه عرض كنم ، ولى در مجموع بشر در اين مسئله بيشتر پاپيچ اعداد شده است و در ميان اعداد هم از همه - به اصطلاح - مظلومتر و بيچاره‌تر و توسرىخورتر عدد 13 بوده است . حال چطور شده است كه اين عدد اين طور توسرىخور از كار درآمده است ، بايد جامعه‌شناسان ، تاريخ‌شناسان ، آنهايى كه در تاريخ فكر بشر و تاريخ اقوام مطالعه دارند اين را به دست بدهند و براى ما بيان كنند كه چرا اولًا عدد از هر شىء ديگر بيشتر مورد اين هجوم بشر واقع شده است ، و ثانياً چرا در ميان عددها عدد 13 از اعداد ديگر توسرىخورتر از آب درآمده است ؟ ما سابقاً خيال مىكرديم كه اين امر اختصاص به ملت ما يا ملتهاى ما دارد ؛ بعد اطلاع پيدا كرديم كه ملتهاى به اصطلاح پيشرفته - يعنى اروپاييها و آمريكاييها - صد درجه بيشتر از ما به اين عدد تهاجم كرده‌اند . در ميان ما من نديده‌ام جز اينكه 13 صفر يا 13 فروردين و احياناً سيزدهم هر ماه را ، يعنى اين روزهاى معين را ، مورد حمله و هجوم قرار بدهند و منحوس بشمارند و كم در مورد ديگر ديده‌ام ؛ همين‌قدر يادم هست كه من بچه بودم ، در فريمان خودمان كه به يك معنا قصبه و ده است و محل زراعتى است ، سر خرمن كه مىرفتيم ، سالارها وقتى خرمن مىكشيدند يك آداب و تشريفاتى قائل بودند براى اينكه خرمن بركت پيدا كند . يكى از آن آداب و تشريفات اين بود كه وقتى پيمانه‌ها را پر مىكرد ، به 13 كه مىرسيد ، براى اينكه مبادا نحوست 13 بركت را از اين خرمن بگيرد ، نمىگفت 13 ، مىگفت زياده . بعد مىگفت 14 . مىترسيد اگر 13 بگويد بركت از خرمن گرفته شود . البته يك دهاتى بىسواد بيش از اين فكرش نمىرسد ، بخواهد خودش را از چنگال 13 فرار بدهد كلمهء سيزده را تبديل مىكند به زياده ، با اينكه رابطه‌اى ميان 13 و